تفاوت چک و سفته

تفاوت چک و سفته

Czech and notes e1432259932266 تفاوت چک و سفته

تفاوت چک و سفته

چک و سفته دو سند تجاری است که در روابط تجاری و شغلی مردم نقش مهمی دارد. تفاوت و مقایسه و فرق این دو سند همیشه مورد سوال است. ما در این مقاله برخی از مهم ترین و کاربردی ترین تفاوت های چک با سفته را بررسی می کنیم تا مردم عزیز دید بازتری به این دو سند داشته باشند و در تنظیم قرارداد خود این موارد را رعایت کنند :

۱- چک جنبه کیفری دارد ولی سفته حقوقی است. به این معنا که صدور چک بلامحل در شرایطی جرم است ولی عدم پرداخت سفته در سرسید مطلقاً جرم نیست. البته طرح دعوای سفته در دادگاه حقوقی در نهایت منجر به حکم جلب صادر کننده سفته می شود ولی این حکم جلب و بازداشت بدهکار، سوء پیشینه کیفری برای او محسوب نمی شود و آثار حکم کیفری چک را ندارد. 

۲- چک بدون اخذ گواهی عدم پرداخت از بانک (واخواست) و بدون برگشت زدن، قابل طرح دعوا و مطالبه در دادگاه نیست. یعنی با چک خالی نمی توان طرح دعوا کرد و حتماً باید گواهی عدم پرداخت چک هم ضمیمه دادخواست باشد ولی سفته بدون واخواست کردن آن نیز در دادگاه قابل مطالبه است.

۳- صدور گواهی عدم پرداخت چک در حکم واخواست چک است و رایگان انجام می شود. یعنی بانک برای صدور گواهی عدم پرداخت چک هزینه ای نمی گیرد ولی واخواست سفته (اعتراض عدم پرداخت سفته) هزینه زیاد دارد و ۲ درصد مبلغ سفته را باید بابت واخواست سفته بپردازید.

۴- گرفتن دسته چک از بانک هزینه ای ندارد و مالیات قابل توجه ای به آن تعلق نمی گیرد ولی گرفتن سفته خصوصاً مبالغ بالا و تعداد زیاد، هزینه دارد و بر اساس مبلغ چاپ شده در سفته مالیات اخذ می شود.

۵- با استناد به چک و گواهی عدم پرداخت آن می توانید بدون واریز خسارت احتمالی به صندوق دادگستری، اموال بدهکار را توقیف کنید ولی در مورد سفته حتماً باید آن را واخواست کنید تا بتوانید از این مزیت استفاده نمایید.

۶- امضای چک قابل انکار نیست ولی امضای سفته قابل انکار است. به این توضیح که صادر کننده چک نمی تواند بگوید که امضای روی چک امضای من نیست و یا حداقل باید برای انکار خود دلیل موجه بیاورد و عدم انتساب امضای چک به خود را با شکایت کیفری سرقت و جعل و یا مفقودی و جعل و یا خیانت در امانت و جعل اثبات نماید. ولی صادر کننده سفته می تواند بگوید امضای من نیست و هیچ دلیلی هم بر انکار خود لازم نیست ارائه نماید. در این مورد به مقاله “آیا امضای چک قابل انکار است؟؟” در همین سایت مراجعه کنید.

۷- اگر چک را مدیر عامل شرکت یا نماینده صاحب حساب امضاء کند، طبق ماده ۱۹ قانون صدور چک، خود مدیر عامل و نماینده با صاحب حساب چک متضامناً مسئول پرداخت وجه چک هستند ولی اگر مدیر عامل شرکت سفته را امضاء کند، خودش مسئول نیست و فقط شرکت مسئول پرداخت وجه سفته است. چون در مورد چک قانون خاص داریم.

۸- صدور چک در وجه خود صادر کننده ممکن است ولی صدور سفته در وجه خود صادر کننده صحیح نیست.

۹- گرفتن دسته چک محدودیت قانونی و تشریفات دارد ولی تهیه سفته بدون محدودیت و آسان است.

۱۰- درج مبلغ در سفته اصولاً محدود به مبلغ چاپ شده در سفته است ولی درج مبلغ در چک نامحدود است.

۱۱- خسارت تاخیر تادیه در چک به دلیل مصوبه خاص مجمع تشخیص مصلحت نظام، یقیناً و حتماً از تاریخ سررسید چک محاسبه می شود ولی در سفته ممکن است تحت شرایطی از تاریخ مطالبه و یا طرح دعوا و یا طبق ماده ۳۰۴ و ۳۰۹ قانون تجارت، از تاریخ واخواست سفته محاسبه شود.

۱۲- مهلت واخواست در چک جهت استفاده از مزایای تجاری آن، ظرف ۱۵ روز از تاریخ سررسید است ولی در مورد سفته، ظرف ۱۰ روز از تاریخ سررسید است.

۱۳- شناسایی هویت و آدرس و تلفن صادر کننده چک آسان تر از صادر کننده سفته است.

۱۴- امضای ظهر (پشت) چک به معنای ظهر نویسی ولی امضای ظهر سفته معمولاً به معنای ضمانت تلقی می شود.

۱۵- چک در زمان صدور و یا سررسید باید دارای محل در بانک محال علیه باشد ولی محل در مورد سفته مصداق و معنا ندارد.

۱۶- در رویه فعلی اگر در دادگاه اثبات شود تاریخ مندرج در روی چک، تاریخ صدور نیست و تاریخ صدور واقعی چک هم مشخص نگردد، اشکالی برای چک ایجاد نمی شود ولی اگر تاریخ صدور سفته مشخص نباشد، سفته محسوب نمی شود و حکم رسید در کاغذ عادی را دارد و می توان به این امر در دادگاه ایراد نمود و مثلاً  توقیف اموال بدهکار بدون پرداخت خسارت احتمالی را آزاد کرد. 

۱۷- صادرکننده چک می تواند در مورد گم شدن و مفقودی چک خود شکایت کند ولی شکایت مفقودی و گم شدن سفته توسط صادرکننده سفته متصور نیست و در قانون پیش بینی نشده است. 

۱۸- وجود اصل چک در تصرف صادرکننده، اماره قانونی پرداخت وجه چک است ولی وجود اصل سفته در تصرف صادرکننده، اماره قضایی پرداخت وجه سفته است. به همین خاطر اگر بعد از صدور حکم قطعی محکومیت و تشکیل پرونده اجرایی، صادرکننده چک اصل لاشه ی چک ها را به دادگاه ارائه دهد، پرونده اجرایی چک مختومه می شود ولی اگر صادرکننده سفته اصل لاشه ی سفته ها را به دادگاه ارائه نماید، پرونده اجرایی سفته مختومه نمی شود چرا که قاضی با اماره قضایی نمی تواند پرونده اجرایی را مختومه نماید. 

۱۹- حکم کیفری منع از اصدار اسناد تجارتی شامل چک و سفته می شود ولی در مورد چک مستلزم ابطال برگه های چک است و در مورد سفته ابطال برگه های سفته پیش بینی نشده است. فلذا این نگرانی در مورد چک وجود دارد که چک های سفید موجود در دست صادرکننده به موجب حکم کیفری باطل شده باشد.

۲۰- آدرس مکان واخواست چک (بانک صادر کننده گواهی عدم پرداخت) برای دادگاه آن مکان ایجاد صلاحیت محلی می کند در حالی که آدرس مکان واخواست سفته برای دادگاه آن مکان ایجاد صلاحیت نمی کند. مثلاً اگر چک را در بانک خیابان بهشت تهران برگشت بزنید، در دادگاه مربوط به منطقه ۱۱ تهران می توانید طرح دعوا کنید ولی واخواست سفته در خیابان بهشت (ساختمان روزنامه رسمی) موجب ایجاد صلاحیت برای دادگاه منطقه ۱۱ تهران نمی شود. 

۲۱- چک وسیله پرداخت است به همین خاطر ممکن است شما با کشیدن چک به کسی پول قرض دهید ولی سفته وسیله پرداخت نیست به همین خاطر با سفته نمی توان به کسی پول قرض داد. یقیناً صادر کننده سفته قرض گیرنده است ولی ممکن است صادر کننده چک قرض دهنده باشد!!

۲۲- جدایی رابطه بین سفته و قرارداد بیشتر از جدایی رابطه چک و قرارداد قابل تصور است. به این معنی که وقتی بابت ثمن قرارداد چک می گیرید، این امر مانع از طرح دعوای مطالبه ثمن علیه خریدار بر اساس خود قرارداد نیست چرا که چک صرفاً وسیله پرداخت است. ولی وقتی بابت ثمن قرارداد سفته بگیرید، ممکن است دیگر نتوانید بر اساس خود قرارداد علیه خریدار طرح دعوا کنید و رابطه شما با خریدار منحصر و متمرکز به خود برگ سفته می شود و نتیجتاً به طور مثال نمی توانید قرارداد را به علت عدم پرداخت ثمن فسخ کنید.

۲۳- چک سند عادی لازم الاجراء است و علاوه بر دادگاه حقوقی و دادگاه کیفری، از طریق اداره اجرای اسناد اداره ثبت نیز قابل مطالبه است ولی سفته فقط از طریق دادگاه حقوقی قابل مطالبه و طرح دعوا است.

۲۴- انتقال و فروش اموال صادر کننده سفته (بدهکار) بعد از تاریخ سررسید سفته، موجب تحقق جرم فرار از ادای دین نیست ولی انتقال و فروش اموال صادر کننده چک (بدهکار) بعد از تاریخ سر رسید چک، موجب تحقق جرم فرار از ادای دین است.


خسرو صالحی (وکیل پایه یک دادگستری و وکیل امور قراردادها)

khosro_salehi@yahoo.com

۸۸۹۷۹۵۷۱ – ۰۲۱

نظرات این مطلب

صفحه 2 از 2«12

۱۳۹ سوال ارسال شده است

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

  1. مهدی اخوان می‌گه:

    عرض ادب
    من قصد دارم از یک سرمایه گذار جهت سرمایه گذاری دعوت کنم.سرمایه ایشون در حدود ۵۰ میلیون تومان هست.سرمایه گذاری هم در مشاغل آزاد به کار گرفته میشود.آیا میتوان جهت این امر قرارداد محضری به ثبت رساند ؟ به چه نحو هست و هزینه آن حدودا چقدر است.ممنون از شما

  2. ابی می‌گه:

    باسلام و خسته نباشید خدمت شما.من ۲سال پیش ۱۰۰میلیون به شخصی دادم و طبق قراردادی که بستیم قرارشد ماهیانه مبلغی مشخص به بنده به عنوان سود مشارکت بپردازد ولی نوع مشارکت مشخص نشده وقرارداد در یک نسخه نوشته شد که پیش خودمه.وبرای ضمانت مبلغ۱۵۰میلیون تومان سفته از او گرفتم که به امضاو انگشت خودش رسیده وپشت آنرا برادرش امضا کرده ودر قرارداد ذکرشده که در صورت عدم پرداخت سود مشارکت ماهیانه من میتوانم ازخودش و برادرش اصل وسود را مطالبه کنم.ولی فقط ۲ماه اول به تعهدش عمل کرده وماههای بعدرو بصورت چند ماه یک بار اون هم مبلغ کمی پرداخت میکرد.وبنده همون ماه سوم تقاضای پولم را کردم که نمیداد و میگفت فلان ماه پرداخت میکنم که حالا ۲ سال طول کشیده.طلب من از مبلغ سفته بیشتر شده و میخوام شکایت کنم چند سوال داشتم.۱-روی قراردام اقدام کنم یا سفته یاهردو تا بتونم به همه طلبم برسم.۲-طرف یه خونه داره که متعلق به خودشه اما سند نداره و با قرارداد بنگاهی برای اینکه ماواخواست ندیم زده به نام کس دیگه حالا به نظر شما واخواست بدهیم یه نه۳-مبالغی که قبلا جهت سود به حساب من ریخته آیا میتونه ادعا کنه که بابت اصل بوده

    • وکیل امور قراردادها می‌گه:

      با سلام؛
      فقط اصل پول را میتوانید مطالبه نمایید و در خصوص دعوای مطالبه مازاد آن، قرار عدم استماع دعوا صادر می شود و وجوهی که به شما پرداخت نموده بابت اصل پول احتساب می گردد. فلذا به خسارت تاخیر تادیه طبق شاخص بانک مرکزی اکتفا کنید.

  3. پرویز آزاد می‌گه:

    باسلام وخسته نباشید وتشکر از وقتی که میگذارید.به شخصی مبلغی پول دادم و قرارشد که با آن در شرکتی که داشته کار کند وماهیانه مبلغ مشخصی به من به عنوان سود مشارکت پرداخت کند ولی قراردادی ننوشتیم.وبرای ضمانت از او به میزان یک و نیم برابر سرمایه ای که دادم سفته سفید امضاوانگشت گرفتم که پشت سفته هارا یک نفر دیگر ضمانت کرده قرار بود شش ماه با پول کار کنه وبعد از شش ماه اصل پول راهم پرداخت کند ولی همون دو سه ماه اول بیشتر پول به من نداد که من هم تقاضای پولم را کردم که با وعده و وعید الکی نزدیک به یک سال و نیم طولش داده و طی این مدت مبالغ کمی چند ماه یک بار پرداخت کرده که جمعا نزدیک به اصل پول رو تا حالا داده.میخواستم بپرسم باتوجه به اینکه سفته هاش بدون تاریخ صدور و پرداخت هستن و در وجه کسی هم نوشته نشده وفقط امضا و انگشت و مشخصات شخصی خودشه.من میتونم با شکایت به پولم برسم واینکه چون مبالغی قبلا به حسابم ریخته میتونه ادعا کنه که بابت سفته ها بوده؟لطفا راهنمایی فرمایید متشکرم

    • وکیل امور قراردادها می‌گه:

      با سلام؛
      قبلاً تحت نام ابی این سوال را مطرح کردید و پاسخ داده شد که عیناً ذکر می شود :
      فقط اصل پول را میتوانید مطالبه نمایید و در خصوص دعوای مطالبه سود مازاد آن، قرار عدم استماع دعوا به دلیل ربوی بودن صادر می شود و وجوهی که به شما پرداخت نموده بابت اصل پول احتساب می گردد. فلذا به خسارت تاخیر تادیه طبق شاخص بانک مرکزی اکتفا کنید.

  4. ناشناس می‌گه:

    ممنون عالی بود که اطلاعات خود را در میان گذاشتید

  5. aty می‌گه:

    سلام من سرکارم بابت تضمین سفته داده ام آیا اگر بدون رضایت صاحب کار به کارم ادامه ندهم و قصد ترک انجا را داشته باشم سفته ضمانت مشکل ساز میشود؟

  6. محسن می‌گه:

    با سلام
    بنده ۴ ماه پیش در مقابل قرض که به شخصی دادم ۳۶ میلیون سفته گرفتم
    بدون تاریخ
    مبلغ و نام و آدرس کامل نوشته شده و امظا و اثر انگشت
    الان شکایت کردم شخص در دادگاه حاضر نمیشود و میگوید کاری از دست شما ساخته نیست
    دادگاه ۲۰ روز مهلت اعتراض داده
    لطفا راهنمایی کنید من چکار کنم

  7. سید کاظم موسوی می‌گه:

    جناب صالحی ، خدا وکیلی دست مریزاد ، مطالب بسیار عالمانه ، مستند و از همه مهمتر کاربردی هست
    حقیقتا زحمت کشیدید برای این سایت وزین
    بسیار درود و بسیار سپاس
    کوچکترین موسوی

  8. سید کاظم موسوی می‌گه:

    جناب صالحی مستند ماده قانونی شماره ۲۴ رو میشه بفرمائید ؟

    • وکیل امور قراردادها می‌گه:

      با سلام؛
      همکار محترم
      مستند قانونی مورد ۲۴ ماده ۴ قانون قدیم نحوه محکومیت هالی بود که در حال حاضر در ماده ۲۱ قانون جدید نحوه محکومیت های مالی به طور بسیار کلی و مجمل گفته شده است شاید رویه قضایی به سمت تفکیک قانون قدیم برود و در غیر این صورت در قانون جدید مورد ۲۴ منتفی می گردد.

  9. رشیدی می‌گه:

    ممنون عالی بود

  10. علی حسین زاده می‌گه:

    عدم اجرای تعهد در وقت مقررچک ضمانت رامی توان از طریق اداره ثبت به اجرا کذشت

  11. نازنین قلی زاده می‌گه:

    متن چک ضمانت چگونه نوشته شود تادرصورت عدم اجرای تعهد مبلغ چک را تماما وصول کرد

    • وکیل امور قراردادها می‌گه:

      با سلام؛
      بابت ضمانت حسن انجام تعهدات قرارداد شماره … مورخ … البته متن چک مهم نیست بلکه شرط مربوطه در قرارداد مهم است که کامل و دقیق نوشته شود.

  12. امیرحسین می‌گه:

    کارفرما از بنده سفته جهت تضمین میخواد و اینطور به نظر میرسه که این عرف از بن غلطه ! چرا باید خودمون را بدهکار کارفرما بکنیم ؟! من آبدارچی شرکتم برای کارم که میخواهند کلید به من بدهند راه تضمین دیگری هست که پیشنهاد کنید . ممنون

    • وکیل امور قراردادها می‌گه:

      با سلام
      حداقل حواله کرد سفته را خط بزنید و روی آن بنویسید غیر قابل انتقال به ثالث و در قرارداد ذکر کنید که اقدام به وصول سفته شماره … منوط به اثبات تخلف کارمند از فلان تعهد است و از آن کپی بگیرید و روی کپی رسید کنید.

  13. علی می‌گه:

    با سلام
    من یه عدد سفته به کسی دادم که سادگی کرده و رویه سفته ننوشتم امانت هستش و حال ان شخص سفته را به اجرا گذاشته و از من مبلغی را که خودش روش نوشته و تاریخ زده را مطالبه میکند من فقط اثر انگشت زده ام خودش سفته را پر کرده و اینجانب یک فایل سوتی ازش دارم که وقتی داخله ماشین باهم رودر رو حرف میزدیم با گوشیم ضبط کرده ام لطفا مرا راهنمایی کنید چجوری ثابت کنم امانت بوده این سفته و یا فایله سوتی بدردم میخوره صداش
    کاملا واضحه و میگه که تو سفته را به امانت دادی بهم ولی من بخاطر اذیت دادنت به اجرا گذاشتم

  14. مانی می‌گه:

    عرض سلام.
    من ۴۰ میلیون به عنوان قرض به کسی دادم در مبالغ ۱۰ و ۱۵ طی یک سال و فقط می تونم پرینت حسابم که پول کارت به کارت کردم و داشته باشم .چیز دیگه ازش نگرفتم.ایا با پرینت حساب میتونم ازش شکایت کنم و پولم و پس بگیرن؟؟

  15. مينا می‌گه:

    سلام ببخشید ما می خواهیم برای حسن انجام کاری از شخصی سفته یا چک بگیریم به نظر شما سفته بهتر است یا چک با توجه به اینکه میلغ تعهد زیر یک میلیون تومان است و ایا در صورت بروز اختلاف قابل طرح دعوی می باشد

  16. Delroba می‌گه:

    سلام
    میخواستم بپرسم اگر به هر دلیلى قادر به پرداخته سفته نباشى و سر موعد مقرر اون مقدار پول رو نداشته باشى و براى پرداختش نیاز به زمان داشته باشى اون موقع چه اتفاقى میوفته؟!فرض رو بر این بزارید که کسی که سفته به اسمش نوشته شده اصلا آدم قابل مذاکره اى نیست!

  17. عباس می‌گه:

    با سلام و عرض ادب و خسته نباشید و تشکر از وقتی که میزارین
    حدوداً دو سال پیش مبلغ ٢۵٠ میلیون رو به دو صورت ١٠٠ میلیون واریز به حسابش و ١۵٠ میلیون دیگر یک قرارداد بست و از کارت من کشید و قرارداد به نام خودش بود
    بعد از یکسال قراردادی مبنی بر اینکه ٢۵٠ میلیون طبق سود بانکی(فرمول بانک مرکزی) محاسبه شد و مبلغی که من در این مدت خرد خرد گرفته بودم از کل سرمایه + سود بانکی کسر گردید و به یک مبلغ رسیدیم که سفته ازش گرفتم
    و سفته ها را واخواهی کردم
    حال سوال این است ایا این قرارداد با توجه به قانون ربا و سود بانکی در محضر قاضی قابل قبول هست اگه هست
    سود این مدت (بین حساب و کتاب و تاریخ واخواهی سفته) نیز محاسبه میشود
    سپاسگذار

    • وکیل امور قراردادها می‌گه:

      با سلام؛
      قرارداد ربوی است و میزان سود به میزان سود بانکی تاثیری در نفی آن ندارد و طرف مقابل میتواند به ربوی بودن بخشی از مبلغ سفته استناد نماید. مگر این که سود محاسبه شده در واقع در مقصود طرفین به معنای خسارت تاخیر تادیه بوده است که در این صورت هم به میزان تورم بانک مرکزی محاسبه می شود.

  18. مصطفی می‌گه:

    با سلام
    سایت شما بسیار عالی و آموزنده است . تشکر می کنم از زحمات شما عزیز گرانقدر .

رفتن به نوارابزار