تنظیم حقوقی قرارداد ازدواج

  تنظیم حقوقی قرارداد ازدواج  

قرارداد ازدواج تنظیم حقوقی قرارداد ازدواج

بله ازدواج یک قرارداد است. ازدواج هم یک چهره آسمانی و عبادی دارد و هم یک چهره خشک حقوقی.

در ازدواج نه باید خیلی حقوقی برخورد کرد و نه خیلی غیر حقوقی!! مثلاً خواستگاری که ادعا دارد دکتر و مالک فلان کارخانه است، مطالبه نکردن مدارک از او احمقانه ترین کار است. تعارف نداریم. برخی موارد وقتی خواستگار اظهار می کند که مالک یک آپارتمان هست در واقع پدرش مالک هست!! بنابراین قبل از ازدواج، تحقیقات حقوقی در کنار تحقیقات محلی نیز لازم است. مثلاً در موارد مشکوک می توان در رایانه دادگاه خانواده و دادگاه کیفری شهر اسم خواستگار را سرچ کرد تا سابقه اش معلوم شود البته با حفظ حرمت و آبروی افراد. کپی اسناد مالکیت و مدارک تحصیلی را بدون رودربایستی حتماً باید بگیرید یا حداقل ملاحظه کنید. برای جهیزیه صرف فاکتور کافی نیست، باید لیست اقلام جهیزیه و تحویل گرفتن آن توسط زوج امضاء شود.

رعایت جوانب حقوقی فقط مربوط به قبل از ازدواج نیست، بلکه بعد از ازدواج هم لازم است. مثلاً افزایش مهریه بعد از ازدواج باطل است و باید ضمن عقد باشد. پس روی آن حساب باز نکنید. بخشش مهریه در حالت احساسات به لحاظ حقوقی درست است هر چند اخلاقاً صحیح نیست. اگر مهریه زن سکه طلا باشد و شما بخواهید معادل آن را سند ملک به نام همسرتان بزنید، حتماً باید رسید بگیرید که آپارتمان بابت مهریه سکه طلا است والا به عنوان پرداخت مهریه حساب نمی شود.

به هر حال گاهی شرایط طرفین و یا خانواده آنها اقتضاء می کند که قبل از ازدواج، مسائل حقوقی شدیدتر و بیشتر تاکید شود و مهم ترین مسئله حقوقی قبل از ازدواج شروط ضمن عقد ازدواج است.

شروط ضمن عقد ازدواج راهکاری مناسب برای امنیت حقوقی زوجین و جبران نقص قوانین است که شامل شروط چاپی عقدنامه و سایر شروط دلخواه زوج یا زوجه می شود.

ما به شروط چاپی عقدنامه که بی کم و کاست امضاء شود، عادت کرده ایم. در صورتی که می توان از قبل توافق نمود که فلان شرط آن تغییر داده شود و یا اصلاً یک شرط جدید در صفحه سایر شروط عقدنامه اضافه شود. اگر نگران حرف و حدیث فامیل هستید، لازم نیست تعدیل و تغییر شرایط عقدنامه و یا شرط جدید در خود عقد نامه ذکر شود، بلکه اگر در ورق عادی به صورت محرمانه و خصوصی بین خود زوجین به عنوان شرط ضمن عقد ازدواج توافق شود نیز کفایت می کند.

ما در این جا مختصراً (قرارداد ازدواج) را از جهت شروط ضمن عقد بررسی می کنیم :

 الف : تعدیل و تغییر شروط چاپی عقدنامه 

شروط عقدنامه یک شروط استاندارد و فیکسی است که در تمام عقدنامه های چاپی سازمان ثبت وجود دارد. این شروط خوب است ولی بنا به شرایط شخصیتی و اجتماعی زوجین در مواردی ناکارآمد است و می توان در آن ها تغییر و تعدیل صورت داد.

در شرط الف مربوط به نصف دارایی می توان توافق نمود که مثلاً زوج مبلغ آن را به یک چهارم کاهش دهد. زوجه به جای تا نصف عبارت نصف را ذکر نماید. زوج شرط نماید که نصف دارایی از مستثنیات دین (یک خانه و خودروی متوسط) حساب نشود. زوج شرط کند اگر طلاق بعد از روابط زناشویی واقع شود، نصف دارایی به زوجه تعلق بگیرد و غیره.

در شرط ب که دوازده شرط مربوط به وکالت زن در طلاق است نیز می توان تغییراتی ایجاد کرد. در همین جا باید ذکر شود که اعطای حق طلاق به زن غلط است بلکه وکالت در طلاق به زن صحیح است.

شرط اول : در این شرط قید الزام زوج ممکن نباشد، باب سوء استفاده را برای برخی مردان بی مسئولیت باز می کند. از این جهت که زن با مشقت حکم نفقه را می گیرد و اجراییه هم صادر می شود و سپس مرد برای ساقط کردن شرط وکالت طلاق، مبلغ نفقه را نه برای ادای دین بلکه برای اذیت و لج بازی واریز می کند و عملاً سبب وکالت در طلاق را از بین می برد و بعد از آن دوباره به رفتار نامسئولانه خود ادامه می دهد. بنابراین می توان این شرط را این گونه تعدیل نمود که صرف نفقه ندادن به مدت شش ماه و عدم احراز اعسار زوج برای دادگاه، سبب تحقق وکالت زن در طلاق است.

شرط دوم : این شرط خیلی کلی است و عملاً با اثبات عسر و حرج زوجه برای درخواست طلاق فرقی ندارد. بنابراین می توان برای جلوگیری از تصمیم سلیقه ای قضات سخت گیر تا حدودی مصادیق آن را تعیین کرد و سقف تحمل طاقت ناپذیر را نیز پایین آورد.

شرط پنجم : شرط نمود که کسب درآمد شبهه دار یا حرام زوج به فتوای یکی از مراجع تقلید نیز سبب وکالت در طلاق است.

شرط هفتم : این شرط که زوجه وقتی بتواند وکالت در طلاق داشته باشد که اعتیاد زوج شدید باشد و زندگی را به خاک سیاه بنشاند، عملاً فرقی با اثبات عسر و حرج ندارد و اگر این شرط هم نباشد، زوجه با اثبات عسر و حرج می تواند طلاق بگیرد. بنابراین در برخی موارد خاص، می توان شرط نمود که صرف هر نوع اعتیاد مشخص زوج به مواد مخدر مجرمانه یا مواد غیر مجرمانه که اعتیاد محسوب شود، موجب تحقق وکالت زوجه در طلاق است. ولی در حال حاضر به موجب شرط عقدنامه اگر یک مرد پولدار معتاد شود ولی خوب تغدیه داشته باشد و بهترین تریاک را بکشد، وکالت در طلاق برای زن محقق نمی شود در صورتی که آن مرد به لحاظ رفتاری و شخصیتی فرقی با سایر معتادان ندارد هر چند که اعتیادش ظاهراً خانمان سوز نیست.

البته درج شرط به معنای استفاده از آن نیست و هیچ زنی مثلاً به خاطر معتاد به سیگار شدن شوهرش از شرط طلاق استفاده نمی کند ولی دلیل نمی شود که شرط نشود. گاهی اثر روانی یک توافق بیشتر از اثر حقوقی آن است و این چیزی است که ما هنوز نمی دانیم!! 

شرط دوازدهم : شرط دوازدهم عقدنامه ها ناقص است و می توان آن را به این حالت اصلاح و توافق کرد : چنانچه زوج همسر دیگری به صورت دائم یا موقت اختیار کند اعم از این که در علقه زوجیت زوج باقی باشد یا نباشد. البته درج این شرط نباید لزوماً موجب استفاده خانم ها از آن شود. صبوری، بخشش، بزرگواری، نداشتن غیرت بیجا برای خانم ها بهتر از طلاق است.

 ب : شروط اضافی ضمن عقد 

منظور از شروط اضافی یعنی شروطی به غیر از شروط چاپی عقدنامه است که در صفحه سایر شروط و یا در ورق کاغذ عادی توافق می شود. مثلاً می توان موارد ذیل را حسب شرایط خاص هر یک از زوجین شرط نمود :

۱) حق تعیین مسکن با زوجه باشد و یا با نظر مشترک زوجین در شهر فعلی یا در کل ایران و یا در ایران و خارج از ایران.

۲) حق تحصیل در تهران – در کل ایران – در خارج کشور /  به غیر از فلان رشته یا در همه رشته ها.

۳) حق خروج از کشور کراراً یا چند بار فقط / به همراه فرزند و یا تنها. 

۴) حق اشتغال زن به فلان شغل و مشابه آن / هر شغل متعارفی / در شهر فعلی / هر جا در کشور که آن شغل اقتضاء نماید.

۵) شرط این که عقد ازدواج متبانیاً بر اساس مدرک دکتری یا فلان شغل یا نسب یا سلامت جسمی یا مالکیت زوج بر فلان منزل مسکونی و عدم سابقه ازدواج زوج یا زوجه منعقد گشته است. البته دوشیزگی زوجه نیازی نیست ذکر شود چون عرفاً نیز بنای عقد است.

۶) اسقاط حق حبس زوجه یعنی زوجه شروع زندگی مشترک با زوج را منوط به پرداخت مهریه یا بخشی از آن ننماید.

۷) در خصوص تعیین مهریه می توان شروطی را توافق نمود که تا حدودی نظر خانواده ها را به هم نزدیک کند و ازدواج بخاطر مهریه به هم نخورد. ما فقط یاد گرفته ایم که مهریه شمعدان و سکه طلا و وجه نقد و فلان دانگ یک آپارتمان باشد. در صورتی که می توان مهریه را به روش های ابتکاری حقوقی دیگری هم تعیین کرد که نظر خانواده ها را نزدیک کند و نگرانی های دو طرف هم کم شود. مثلاً به جای مالکیت آپارتمان، خب حق استفاده از منافع آپارتمان به مدت ۱۰ سال شرط شود از هیچی که بهتر است!! سیاه و سفید نبینید. یا مثلاً پدر زوج ضامن تضامنی مهریه شود. زوجه تا ۳ سال حق مطالبه مهریه خود را نداشته باشد و بعد از آن مدت، مهریه عند المطالبه گردد و غیره.

۸) شرط پرداخت خسارت مادی و معنوی با نقض هر یک از شروط علاوه بر استفاده از وکالت در طلاق.

در پایان بازهم میگم این صحبت ها برای همه ازدواج ها نیست و بین دو تا خانواده متعارف و دو نفر که شناخت کافی و علاقه نسبت به هم دارند، خوبیت ندارد شرط و شروط گذاشتن خیلی مطرح بشه …!!!


خسرو صالحی (وکیل پایه یک دادگستری تهران و وکیل قراردادها)

khosro_salehi@yahoo.com

۸۸۹۷۹۵۷۱ – ۰۲۱

نظرات این مطلب

صفحه 1 از 11

۱۲ سوال ارسال شده است

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

  1. لیلا گفت:

    ممنون از مطالب مفیدی که گذاشتید. در موضوع ازدواج با کسی که قبلاً اعتیاد داشته و الان مدعی پاکی ست چه شروطی میشه لحاظ کرد که جای پا رو محکم کنه؟

    • وکیل خسرو صالحی گفت:

      با سلام؛
      ضمن تشکر از نظر لطف شما، جای پا رو توکل به خدا محکم میکنه. در این موردی که مطرح کردید می توان مثلاً صرف برگشت به اعتیاد به هر درجه و به هر ماده مخدر را از موارد تحقق وکالت زن در طلاق شرط نمود. البته با توجه به حساسیت موضوع با وکیل مشاوره حضوری داشته باشید.

  2. لیلا گفت:

    یه سوال دیگه چرا مطالب سایتتون رو نمیشه کپی کرد؟ میخواستم پرینت بگیرم که یادم نره!!!

  3. صالح گفت:

    اخیراً سند ازدواج از حالت کتابچه ای خارج شده و بصورت تک برگی است (عقد ازدواج شرعی در سفارت ایران در خارج از کشور) که جایی برای اضافه کردن همه این شروط وجود نداشت. لذا فقط یک جمله در انتهای برگه اضافه شد تحت عنوان زوجه حق تحصیل، کار و طلاق دارد. ما تمایل به اضافه کردن موارد دیگری هستیم از جمله شروطی که در فوق ذکر شده. در این صورت چطور می توان این شروط را به سند ازدواج اضافه کرد؟ آیا نیاز به امضای قراردادی جداگانه بین بنده و همسرم هست؟ ممنون

    • وکیل خسرو صالحی گفت:

      توافقات بعد از عقد ازدواج، شرط ضمن عقد محسوب نمی شود. ولی می توان وکالت رسمی به زن داد و موارد مورد توافق در آن باشد تا چنانچه مرد (موکل) تخلف کرد زن وکیل در طلاق باشد. اگر سفارت سند متمم رسمی تنظیم کرد به عنوان جزء لاینفک عقدنامه محسوب می شود و اگر هم امکان ثبت نداشت می توان در برگ عادی جداگانه به عنوان سند ضمیمه عقدنامه و شروط ضمن عقد ازدواج توافق کرد و در دو نسخه یکسان و با خط زوجین نوشته و امضاء و اثر انگشت شود.

  4. نصرتی گفت:

    با سلام
    من ازدواج صیغه دائم با حضور خانواده ها کردم که شرط شد بعد از دو ماه عقد دائم شودکه عمل نکرد بماند.
    اکنون من فرزندی ۶ماهه دارم که ایشان با حیله شناسنامه را به نام برادرم و زن برادرم کرد گفت مشکلم حل شود بنام خودم میزنم الان نمیزند چگونه این شناسنامه را عوض کنم ؟ایا من هم مجرم میشوم؟چکار کنم

    • وکیل امور قراردادها گفت:

      با سلام؛
      با توجه به این که نطفه ی فرزند در دوره صیغه شرعی منعقد شده است، لذا زوج با توجه به باردار شدن زوجه مکلف به ثبت ازدواج موقت و اخذ شناسنامه برای طفل است و شما باید در دادگاه خانواده شکایت کنید و یا حتی می توان شکایت کیفری طبق ماده ۴۹ قانون حمایت خانواده از زوج نمود.

  5. سلام
    بنده قبل از عقد تعهد کتبی به خانواده خانمم مبنی بر افزایش تعداد سکه های مهریه بعد از عقد داده ام و حالا آنها آن را به اجرا گذاشته اند آیا این تعهد الزامی برای من بوجود می آورد؟

  6. علی گفت:

    با سلام، آیا میتوان شرایط ضمن عقد را بعد از عقد با توافق زن و شوهر باطل کرد؟ و ایا زن میتواند بعد از عقد مهریه را به شوهر خود ببخشد و ثبت شود؟

    • وکیل امور قراردادها گفت:

      با سلام
      بله اسقاط شرط ممکن است. ضمناً مهریه را می توان ابراء نمود و یا به زوج بخشید که هر کدام نتایج متفاوت دارد. ابراء طلب ایقاع و هبه طلب عقد است.

رفتن به نوارابزار