علل بی توجهی به تنظیم قرارداد

  علل بی توجهی به تنظیم قرارداد  

قرارداد 05 علل بی توجهی به تنظیم قرارداد

نوشتن معاملات و دیون به حدی اهمیت دارد که آیه قرآن است. (سوره بقره – آیه ۲۸۲) بنابراین مکتوب نمودن داد و ستدهای مالی و هر گونه عهد و عقد و پیمان بین افراد حتی خویشاوندان با یکدیگر تکلیف دینی و شرعی است.

متاسفانه در ایران فرهنگ (تنظیم قرارداد) آن طور که باید جا نیفتاده است. نه تنها در بین مردم عادی که در بین مدیران نیز فرهنگ انعقاد توافقات در قالب یک قرارداد محکم حقوقی کمرنگ می باشد. بی توجهی به تنظیم یک قرارداد محکم حقوقی در روابط کاری و شغلی و تجاری اشخاص، منتهی به تشکیل میزان انبوهی از پرونده های قضایی در دادگاه ها گردیده که این وضع خود باعث اطاله دادرسی و کاهش دقت در کشف حقیقت و اتلاف وقت و اعصاب خردی و تحمل هزینه های حق الوکاله و هزینه دادرسی برای طرفین دعوا شده است. این هزینه ها منهای خسارات روحی و معنوی است که در یک پروسه طولانی دعوا به طرفین وارد می شود و قابل ارزیابی به پول نیست. در برخی موارد نیز سهل انگاری در عقد قرارداد و یا غیر حقوقی نوشتن آن حتی باعث زندان رفتن و ورشکستگی و بی خانمانی شده است.

علل مهم بی توجهی به تنظیم یک قرارداد محکم حقوقی، عموماً ساده انگاشتن رابطه کاری، خود درمانی حقوقی، صرفه جویی در هزینه قرارداد، کپی از نمونه قراردادهای اینترنتی و چاپی، ایجاد روابط کاری و تجاری بر اساس تعارفات است که در ذیل آن ها را بررسی می کنیم : 

 ۱) ساده انگاشتن روابط حقوقی 

برخی ممکن است بگویند قرارداد برای چی؟؟ موضوع خیلی واضح است. فلان کار را می کنم و در مقابل فلان مقدار پول می گیرم. این که قرارداد نمی خواد!!

مثال یک رابطه حقوقی ساده را میزنم : تاکسی سوار شدن. وقتی سوار تاکسی می شویم در واقع یک قرارداد حمل مسافر به نحوه غیر مکتوب و غیر لفظی منعقد کرده ایم. در همین رابطه حقوقی ساده ببینید که چه حقوق و تعهداتی برای طرفین وجود دارد :

– وقتی راننده در ابتدای مسیر ظرف چند دقیقه مسافر نزند، عرفاً مسافر حق فسخ قرارداد (پیاده شدن) را دارد.

– راننده موظف به رفتن از مسیر مشخص شده است و مسافر می تواند راننده را ملزم به رفتن از آن مسیر کند.

– ترافیک موجب افزایش کرایه (عوض معامله) نمی شود.

– پیاده شدن در وسط راه از کرایه بهای مقصد مشخص (عوض معامله) نمی کاهد.

– تا تاکسی در ابتدای مسیر مبداء پر نشود، راننده مکلف به اجرای تعهد (حرکت) نیست.

پس وقتی در یک قرارداد تاکسی سوار شدن این قدر حقوق و تعهدات ریز و جزئی وجود دارد، ببینید در یک رابطه حقوقی مشارکت در ساخت و پیش فروش آپارتمان و یا خرید سهام شرکت چقدر جزئیات و مسائل و نکات حقوقی و مقدمات قانونی وجود دارد که بی توجهی به هر کدام از آن ها می تواند طرفین را سال ها به دعوا و دادگستری بکشاند. بنابراین هر گونه رابطه کاری و شغلی را ساده نگیرید و نگویید که چیزی نیست. قرارداد فقط مخصوص توافقات نفتی و انبوه سازی و پروژهای میلیاردی و در چندین و چند صفحه نیست. هر رابطه کاری و توافق بین دو نفر نیاز به تنظیم قرارداد دارد ولو در چند سطر ساده.

 ۲) خود درمانی حقوقی 

در برخی موارد طرفین رابطه کاری خودشان اقدام به نوشتن قرارداد بین خود می نمایند و توافقات خود را مکتوب می کنند. این حالت در توافقات ساده مثل قرض دادن و قرض گرفتن خوب است ولی در روابط حقوقی پیچیده و مهم مثل قراردادهای مشارکتی، ملکی، سهام شرکت ها و… به هیچ وجه کافی نیست و مکتوب کردن توافقات توسط خود طرفین به معنای تنظیم یک قرارداد محکم حقوقی محسوب نمی شود. یقیناً تنظیم قرارداد یک کار تخصصی و فنی و علمی است که حتی در صلاحیت هر وکیلی هم نیست چه برسد به مردم عادی!! در مواردی اتفاق افتاده که طرفین به دلیل عدم آشنایی به الفاظ حقوقی جملاتی را نوشته اند که قرارداد را با ابهام بیشتر مواجه کرده که اگر نمی نوشتند سنگین تر بود!! بنابراین خود درمانی حقوقی اگر کار را بدتر نکند، یقیناً موجب امنیت حقوقی برای طرفین نخواهد شد.

به علاوه فقط موضوعات و مسائل کاری بین دو طرف در میان نیست تا گفته شود همه چیز مشخص است و خودمان قرارداد می نویسیم!! بلکه قوانین هم بر رابطه کاری و توافقات دو نفر حکومت دارد که ممکن است از آن قوانین آگاه نباشند. مثلاً شما یک آپارتمان پیش خرید یا پیش فروش می کنید و در خصوص تمام مسائل هم با طرف مقابل به توافق می رسید و یک متن خیلی با آب و تاب هم می نویسید. خب این متن و نوشته بدون اطلاع از قانون جدید پیش فروش ساختمان مصوب ۱۲/۱۰/۱۳۸۹ فایده ای ندارد و ذره ای از مشکلات شما را حل نمی کند.

بنابراین منظور از تنظیم قرارداد، قراردادی نیست که مردم عادی با اطلاعات غیر حقوقی خود می نویسند. بلکه منظور یک متن جامع حقوقی و تخصصی است که مشاور حقوقی و (وکیل تنظیم قراردادها) با لحاظ رابطه کاری و شغلی خاص طرفین معامله و با اشراف به قوانین و عرف های حاکم تنظیم می نماید. بر این اساس رجوع به وکیل امور قراردادها لازم است و نمی توان با اطلاعات دست و پا شکسته حقوقی و ادعای تجربه داشتن در جامعه و بازار یک قرارداد محکم حقوقی را تنظیم نمود. 

 ۳) صرفه جویی در هزینه قرارداد 

صرفه جویی کردن در پرداخت اندک هزینه برای تنظیم قرارداد، سطحی ترین دیدگاهی است که وجود دارد. بله ممکن است در ابتدا چندر غاز صرفه جویی شود ولی بعدها که میلیون ها تومان هزینه حق الوکاله و هزینه دادرسی دادیم و مدت ها در دادگاه و دادگستری معطل شدیم و از کار و زندگی افتادیم و در آخر هم نتیجه ای حاصل نشد، آن وقت متوجه می شویم که چه اشتباهی کرده ایم. بنابراین قطعاً هزینه تنظیم قرارداد با هزینه هایی که گفتیم قابل مقایسه نیست. ضمناً خسارات معنوی و روحی که از دعوای قضایی ناشی می شود و تاثیر منفی ای که در سایر پروژهای کاری مان می گذارد هم باید به آن هزینه ها اضافه کنیم!! بنابراین از هزینه نمودن برای تنظیم یک قرارداد محکم حقوقی و یا حداقل اصلاح و تعدیل آن نهراسیم و هزینه قرارداد را حق بیمه حقوقی کارمان تصور کنیم.

 ۴) کپی از نمونه قراردادهای اینترنتی و اتحادیه ای و چاپی 

ممکن است افرادی بگویند از نمونه قراردادهای اینترنتی کپی می کنیم و یا بنگاه و اتحادیه خودش نمونه قرارداد دارد. در این مورد باید گفت :

اولاً : در اینترنت قرارداد خوبی پیدا نمی شود که بتواند تمام نقطه نظرهای طرفین در آن موضوع خاص رو تامین کند و مسائل حقوقی دو طرف رو پوشش بدهد. هر رابطه حقوقی قرارداد خاص خودش رو می طلبد و هیچ رابطه کاری مثل هم نیست. خصوصاً عنوان قرارداد و ترتیب و نظم مواد قرارداد هم مهم است و افراد عادی نمی توانند همیشه عنوان قرارداد و ترتیب و نظم مواد قرارداد را تشخیص بدهند.

ثانیاً : نویسندگان این قراردادها اطلاعات دست و پا شکسته حقوقی دارند و خصوصاً اطلاعی از قانون حاکم بر قرارداد ندارند. مثلاً آژانس های املاک در مبایعه نامه ها می نویسند در صورت پاس نشدن هر چک معامله فسخ خواهد شد / موجب فسخ معامله خواهد بود. خب همین جمله ناشیانه کلی پرونده در دادگستری ایجاد کرده است که برای اطلاع از جزئیات آن به مقاله نکات کلیدی در تنظیم قراردادها در همین سایت رجوع کنید.

ثالثاً : این قراردادها به روز هم نیست. مثلاً اکثر نمونه قراردادهای اینترنتی و چاپی و بنگاهی مربوط به پیش فروش آپارتمان با تصویب قانون جدید پیش فروش ساختمان دیگر قابل استفاده نیست و با قانون جدید تطبیق ندارد.

بنابراین همان گونه که قبلاً گفتیم منظور از تنظیم قرارداد، کپی از نمونه قراردادهای اینترنتی و بنگاهی نیست. بلکه یک متن جامع حقوقی و تخصصی است که مشاور حقوقی و وکیل متخصص قراردادها با لحاظ رابطه کاری و شغلی خاص طرفین معامله و با اشراف کامل به قوانین و عرف های حاکم تنظیم می نماید.

 ۵) تعارفات بیهوده، احترامات ظاهری، ملاحظات دوستی و فامیلی، اعتمادهای نابجا 

یکی از علت های عمده بدون قرارداد محکم کار کردن، ناشی از فرهنگ تعارف در ایران است. یک تاجر اروپایی می گفت ما اروپایی ها کار را از دادگستری شروع می کنیم و به کافی شاپ ختم می کنیم ولی شما ایرانی ها کار را از کافی شاپ شروع می کنید به دادگستری ختم می کنید!!

معمولاً در این مواقع میگیم که طرف فامیله، اعتبار داره، بهش اعتماد دارم، شریک قدیمی منه، دوستمه، اگر بهش بگم یه قرارداد محکم بنویسیم ناراحت میشه!! متاسفانه پرونده هایی دیدم که طرف از مادرش شکایت کرده و حکم تخلیه مادرش را گرفته!!

بنابراین از این که به فامیل درجه یک یا دوست صمیمی خود برای شروع یک رابطه کاری و تجاری، پیشنهاد تنظیم قرارداد محکم حقوقی بدهید، خجالت نکشید. کمی دلخوری از این مسئله هزار برابر بهتر از این است که بعداً همدیگر را در دادگاه ببینید!!


خسرو صالحی (وکیل پایه یک دادگستری تهران و وکیل امور قراردادها)

khosro_salehi@yahoo.com

۸۸۹۷۹۵۷۱ – ۰۲۱

نظرات این مطلب

صفحه 1 از 11

۲ سوال ارسال شده است

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

  1. ناهید گفت:

    سلام خداقوت دریکی ازبندهای قردادما نوشته پیش فروش قبل ازافرازنامه باتوافقامکان پذیراست حال که خلاف این مورد مشخص گردیده آیا متوان تقاضای فسخ دادلطفاراهنمایی بفرماید ممنون

رفتن به نوارابزار