آیا امضای چک قابل انکار است؟؟

  آیا امضای چک قابل انکار است؟؟  

وکالت وکیل 000 آیا امضای چک قابل انکار است؟؟

“چک” به عنوان یک سند تجاری معتبر در نظام اقتصادی نقش مهم و اساسی دارد و به همین خاطر قوانین خاص و اصول تجاری بر این سند حاکم است.

طبق قانون آیین دادرسی مدنی، خوانده دعوا می تواند امضای خود را در سند عادی که علیه او استناد شده، مورد انکار قرار دهد و در این صورت خواهان (طلبکار) باید انتساب سند به خوانده و اصالت سند را اثبات کند و بار اثبات به عهده خواهان است. به این نحوه که با تعیین کارشناس باید مشخص گردد که امضای مندرج در سند عادی (مبایعه نامه، رسید طلب و…) با امضای خوانده در اسناد مسلم الصدور وی همچون عقدنامه ازدواج و سند مالکیت تطابق اساسی دارد یا ندارد. حال اگر تطابق نداشته باشد، از آنجا که امکان دارد خوانده چند امضائه باشد، خواهان باید با دلایل دیگر همچون اقرار و شاهد و … اثبات نماید که خوانده (بدهکار) ذیل سند عادی را به همین شکل و شمایل فعلی با دستش امضاء زده است حال چه امضای همیشگی خوانده باشد یا نباشد.

گاهی اشخاص ذیل قرارداد را با امضای اصلی خود امضاء نمی کنند و طرف دیگر قرارداد به خیال خودش از طرف مقابل امضاء گرفته است!! بعداً در دادگاه به راحتی می گوید امضای من نیست و انکار می کنم و کارشناس نیز با توجه به نمونه امضاهای قبلی شخص انکار کننده در اسناد مسلم الصدورش، این انکار را تایید می کند. یعنی به همین راحتی طرف از زیر بار قرارداد شانه خالی می کند!! به همین خاطر باید حتماً طرفین در تمام صفحات قرارداد، نام و نام خانوادگی را با خط خود بنویسند و اثر انگشت هم بزنند.

نتیجتاً خوانده دعوا می تواند سند عادی را انکار نماید و صرف انکار هم کافی است و هیچ دلیلی هم نباید بر انکار خود ارائه دهد بلکه در این حالت خواهان باید انتساب امضای سند به خوانده و اصالت سند را از طریق اقرار و شاهد و امارات و قرائن و … اثبات نماید. انتساب امضاء به خوانده یعنی اینکه خوانده با دست خودش سند را امضاء زده است حال چه شکل و شمایل امضاء ذیل سند با نمونه امضای قبلی خوانده تطابق بنماید یا ننماید.

اکنون این سوال پیش می آید که در عین حال که چک یک سند عادی است، آیا صاحب حساب می تواند امضای خود را در چک انکار کند؟؟ به فرض هم که انکار امضاء از جانب صاحب حساب قابل قبول و مسموع باشد، آیا صرف انکار کافی است و صاحب حساب همچون انکار سایر اسناد عادی هیچ دلیلی بر انکار امضای خود لازم نیست ارائه نماید؟؟

به طور مثال شما علیه صاحب حساب چک طرح دعوا می کنید و صاحب حساب در دادگاه در یک جمله کوتاه بگوید امضای مندرج در چک امضای من نیست و انکار می کنم!! و بعد از این شما مجبور شوید با نظر کارشناسی انتساب امضاء را به صاحب حساب اثبات کنید و در نهایت هم کارشناس تایید کند که امضای روی چک با نمونه امضای موجود در بانک یا نمونه امضای صاحب حساب در سند مالکیت خونه اش تطابق ندارد و نتیجتاً حکم به رد دعوای شما و بی مسئولیتی صاحب حساب صادر شود. آیا چنین فرض خنده دار و احمقانه ای در دنیای تجارت قابل تصور است؟؟

با قاطعیت تمام باید گفت : خیر. در واقع هرچند چک سند عادی است ولی به دلیل اصول تجاری و قوانین خاص، اثبات می کنیم که :

اولاً : امضای چک قابل انکار نیست.

ثانیاً : به فرض هم که قائل به پذیرش انکار امضای چک باشیم، صرف انکار کافی نیست و صاحب حساب بر خلاف انکار سایر اسناد عادی، باید دلیل موجه بر انکار خود ارائه نماید.

اکنون هر دو فرض را بررسی می کنیم :

۱) عدم امکان انکار امضای چک

تفاوت مهمی که بین چک با سایر اسناد عادی مثل سفته و مبایعه نامه وجود دارد این است که یقیناً کاغذ چک در یک دسته چک در ابتدا در مالکیت انحصاری و تصرف خود صاحب حساب چک بوده است و متعاقباً در تصرف دارنده فعلی چک قرار گرفته است ولی در مورد سایر اسناد عادی مثل سفته هیچ یقین سابقی وجود ندارد که کاغذ سفته سابقاً در تصرف خود صادرکننده سفته بوده است.

این تفاوت بین چک با سایر اسناد عادی آنچنان مهم و اساسی است که حکم انکار امضاء را در چک با سایر اسناد عادی متفاوت می سازد. چرا که وقتی کاغذ چک در زمانی یقیناً در تصرف صاحب حساب چک بوده است و متعاقباً در تصرف دارنده فعلی قرار گرفته است، این اماره را ایجاد می نماید که چک با رضایت صاحب حساب از تصرف سابق خود به تصرف فعلی دارنده درآمده است و اماره ید نیز موید آن است. به این معنی که وجود اصل چک در تصرف مالکانه دارنده فعلی چک، اماره بر مالکیت دارنده بر چک است هر چند که سبق مالکیت بر کاغذ چک با صاحب حساب چک بوده است.

اماره ید (ماده ۳۵ قانون مدنی) حتی در حالت مشخص بودن سابقه متصرف و مالک مال منقول نیز جاری است و تصرف کنونی مقدم بر تصرف سابق است. خصوصاً این موضوع در مورد چک بیشتر مطرح می شود چرا که سند تجاری و اساساً فلسفه وجودی آن وسیله پرداخت بودن است و حقوق آن معد برای انتقال یافتن است و با سایر اموال منقول مثل طلا و دوچرخه تفاوت دارد. مثلاً ممکن است که در مورد یک ساعت طلا که یقیناً در سابق متعلق به شخص الف بوده و اکنون که در تصرف شخص ب است و شخص ب برای مالکیت خود به اماره تصرف استناد می کند، از شخص ب سبب و علت تصرف را بخواهیم ولی در مورد چک قطعاً تصرف کنونی دارنده فعلی مقدم بر تصرف سابق صاحب حساب بر روی کاغذ چک است به دلیل اصولی تجاری و اینکه اساساً فلسفه چک برای خرج کردن به دیگران است بر خلاف یک ساعت طلا و سایر اموال منقول. جالب این که حتی در سایر اموال منقول نیز طبق نظریات برخی حقوقدانان و فقهاء، تصرف فعلی مقدم بر تصرف سابق است و متصرف فعلی می تواند برای اثبات مالکیت خود به صرف تصرف فعلی خود (اماره ید) استناد نماید که در این صورت به طریق اولی در مورد چک تصرف فعلی دارنده مقدم بر تصرف سابق صاحب حساب بر کاغذ چک است. فلذا تردیدی نیست که دارنده چک از اماره ید برخوردار است و این اماره ید به نفع دارنده ملازمه با انتقال رضایتمندانه فیزیکی اصل چک از تصرف صاحب حساب به دست دارنده فعلی دارد و انتقال فیزیکی چک نیز ملازمه با انتقال حقوق چک از صاحب حساب به دارنده چک دارد صرف نظر از این که چه شکل امضایی در متن چک منقوش شده باشد.

بنابراین با وجود اماره ی ید به نفع دارنده چک، دیگر نوبت به فرصت انکار امضای چک توسط صاحب حساب و انداختن بار اثبات انتساب امضاء به عهده دارنده چک با کارشناسی تطابق امضاء نمی رسد و لاجرم این صاحب حساب چک است که باید نامشروع بودن تصرف فعلی دارنده را اثبات نماید.

نامشروع بودن تصرف فعلی دارنده نیز لزوماً باید با شکایت کیفری سرقت و جعل و یا خیانت در امانت و جعل صورت بگیرد و نه شکایت کیفری جعل به تنهایی. چرا که جعل امضای صاحب حساب چک ملازمه با سرقت و خیانت در امانت دارد. در واقع شاکی باید سبب و علت خروج نامشروع چک از تصرف سابق خود به تصرف فعلی دارنده را اثبات نماید که شامل مفقودی و سوء استفاده از سفید امضاء و سرقت و خیانت در امانت است و شکایت کیفری جعل به تنهایی کافی برای اثبات این موضوع نیست. بنابراین اگر شاکی (صاحب حساب چک) نتواند مفقودی و سوء استفاده از سفید امضاء و یا سرقت و یا خیانت در امانت نسبت به چک خود را اثبات نماید، لزوماً باید ادعای جعل امضای چک هم مردود گردد ولو اینکه امضای چک با امضای شاکی مطابقت ننماید. وقتی میبینم در این دادگستری طرف شکایت کیفری جعل امضای چک به تنهایی مطرح کرده و هیچ ادعای سرقت و خیانت در امانت در کنار جعل مطرح نمیکنه و قاضی هم قرار کارشناسی صادر میکنه و در نهایت به دلیل عدم تطابق امضاء، دارنده چک محکوم به جرم جعل و استفاده از سند مجعول میشه!!! به خدا اعصابم به هم میریزه … 

علاوه بر قابل انکار نبودن چک، حتی ادعای جعل نیز در دادگاه حقوقی فایده ای ندارد و اماره ید را منتفی نمی کند. چرا که ادعای جعل حقوقی نیز همچون ادعای انکار در نهایت فقط اثبات می کند که امضای چک مطابق نمونه امضای موجود در بانک و یا مطابق نمونه امضاهای قبلی صاحب حساب در اسناد مسلم الصدورش نیست ولی این به معنای عدم تنظیم و اصدار چک از ناحیه صاحب حساب نیست و خلاف اماره ید را اثبات نمی کند.

در ماده ۳ قانون صدور چک، همین اماره مبنای مسئولیت صاحب حساب حتی در حالت عدم تطابق امضاء قرار گرفته است. ماده ۳ قانون صدور چک، حتی عدم تطابق امضاء را از موارد صدور چک بلامحل عنوان نموده است و این دلالت بر مسئولیت صاحب حساب (صادر کننده چک) دارد. در واقع با توجه به دلالت التزامی ماده ۳ قانون صدور چک، امضای مندرج در چک از جانب صاحب حساب قابل انکار نیست. در واقع این اماره علیه صاحب حساب وجود دارد که عدم تطابق امضاء ناشی از تنظیم عمدی آن توسط خود صادر کننده چک است و خود او با کج زدن امضای خود و یا با درج امضای غیر مشابه موجب عدم وصول چک شده است. بنابراین اماره ید به نفع دارنده ملازمه با این دارد که در هر حال چک را صاحب حساب تنظیم نموده است و ترتیب اثر دادن به انکار صاحب حساب (تنظیم کننده چک) و انداختن بار اثبات انتساب به دارنده چک (شاکی) وجاهت قانونی ندارد. نتیجتاً :

 عدم تطابق امضاء مانع انتساب تنظیم چک به صاحب حساب آن نمی شود. 

 تنظیم و صدور چک توسط شخص صاحب حساب در قالب هر شکل امضایی، مفروض قانون گذار است. 

پس تنظیم و اصدار چک با هر شکل امضای منقوش در آن، موجب مسئولیت پرداخت برای صاحب حساب است نه صرفاً امضای چک به شکل امضایی که مطابق نمونه امضای موجود در بانک باشد. نتیجتاً صاحب حساب فقط با طرح شکایت کیفری سرقت و جعل و یا مفقودی و جعل و یا خیانت در امانت و جعل باید اماره تنظیم و اصدار را از خود کنار بزند و اظهار به انکار امضای چک و یا حتی طرح ادعای جعل در دادگاه حقوقی و یا شکایت کیفری جعل به تنهایی کفایت نمی کند.

اما در مورد سایر اسناد عادی و حتی سایر اسناد تجاری (سفته و برات) این طور نیست. چرا که قانون خاص در مورد آن ها نظیر ماده ۳ قانون صدور چک وجود ندارد و مضافاً وجود اصل سند در تصرف دارنده (خواهان) اماره ید به نفع او علیه خوانده ایجاد نمیکند و ملازمه با صدور سند توسط خوانده ندارد. چرا که مالکیت انحصاری و تصرف سابق خوانده دعوا بر کاغذ آن اسناد قابل اثبات نیست و نتیجتاً انتقال فیزیکی آن سند از بدهکار به شاکی نیز قابل اثبات نیست که اماره و قرینه بر اصدار و تنظیم آن توسط خوانده به هر شکل امضایی باشد. خصوصاً که اکثر اسناد عادی مثل رسید طلب واجد حقوق قابل انتقال نیستند که انتقال فیزیکی آن موجب انتقال حقوقی آن شود و خواهان وجود اصل سند را نزد خود اماره انتقال حقوق سند به خود بداند. فلذا طلبکار نمی تواند با استناد به وجود اصل آن سند نزد خود از اماره انتقال حقوقی و یا اصدار و تنظیم سند از ناحیه خوانده استفاده کند. بنابراین با انکار امضاء توسط خوانده، خواهان باید تنظیم و اصدار سند از ناحیه خوانده را اثبات نماید.

نتیجه این که چک سند تجاری است و قانونگذار جهت ثبات بازار و معاملات تجاری در ماده ۳ قانون صدور چک، حتی عدم تطابق امضای چک را نافی مسئولیت صاحب حساب و صادر کننده ندانسته است. به عبارت بهتر امضای منقوش در چک به هر شکلی که باشد به عنوان امضای صادرکننده، مفروض قانون گذار است و فقط تحت شرایط ماده ۱۴ قانون صدور چک می توان خلاف فرض قانون گذار را اثبات کرد. به این معنی که با توجه به قرینه لفظی “شکایت”  در ماده مذکور، صاحب حساب تنها با ارائه حکم کیفری می تواند عدم انتساب امضای چک به خود را اثبات کند. لذا به فرض هم که کارشناس به عدم تطابق امضای صاحب حساب با امضای روی چک اظهار نظر نماید، مؤثر در مقام نمی باشد. قانون گذار اجازه نداده است که صاحب حساب و صادر کننده با تغییر در امضای خود و سپس انکار آن!! ثبات بازار و معاملات تجاری را به هم ریزد و خود را از مسئولیت تجاری رها سازد.

۲) انکار امضای چک با ارائه دلیل

اگر انکار امضای چک توسط صاحب حساب آن قابل استماع تلقی شود و به فرض هم که امضای چک قابل انکار باشد، انکار چک توسط صاحب حساب، استثنائاً در مورد چک، “ادعا” محسوب می شود و باید دلیل انکار خود ارائه دهد.

چرا که انکار امضای چک ملازمه با ادعای سرقت و جعل و یا مفقودی و جعل و یا خیانت در امانت و جعل دارد. بنابراین باید خود صاحب حساب علیرغم انکار چک، عدم انتساب امضای چک به خود را با ارائه حکم کیفری اثبات کند نه این که دارنده چک، انتساب امضاء به صاحب حساب را اثبات نماید. در غیر این صورت نظام اقتصادی و امنیت مبادلات مالی در بازار به هم می ریزد.

این نظر را هم می توان از ماده ۳ قانون صدور چک برداشت کرد. چرا که وقتی قانون گذار اصل و بنا را بر امضای چک توسط صاحب حساب گذاشته و حتی عدم تطابق امضاء را هم مانع تحقق جرم صدور چک بلا محل ندانسته است، این حکم قانونی ملازمه با این دارد که صاحب حساب (متهم پرونده کیفری) از خود دفاع کند و با دلایل موجه عدم انتساب امضای چک به خود را اثبات نماید و فرض قانونی را از خود کنار بزند. فلذا صرف انکار چک توسط متهم کفایت نمی کند و باید دلیلی بر انکار ارائه دهد. همین حکم به طریق اولی در مورد دعوای حقوقی هم وجود دارد و ملاک آن با شکایت کیفری یکی و حتی از آن شدیدتر است. یعنی خوانده دعوای حقوقی نیز باید دلیل موجهی بر انکار خود ارائه دهد و از خود دفاع کند.


خسرو صالحی (وکیل پایه یک دادگستری تهران و کارشناس ارشد حقوق خصوصی دانشگاه تهران)

khosro_salehi@yahoo.com

۸۸۹۷۹۵۷۱ – ۰۲۱

نظرات این مطلب

صفحه 2 از 2«12

۱۸۹ سوال ارسال شده است

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

  1. جواد گفت:

    باسلام
    بنده بااعتمادی که به همکارم داشتم درقبال دوعدد گوشی همراه یه فقره چک بمن داده وخرج کن که در موعد جک فهمیدیم که جک سرقتی است وحالا ایشان سرکار نمیایید وهی وعده امروز فردا میدهد ومیگه من این جکو جای طلبم ازکسی گرفتم شما میفرمایید من جکارکنم بااین طرف

    • وکیل امور قراردادها گفت:

      با سلام
      فعلا شما بر اساس چک علیه صاحب حساب و ظهرنویس طرح دعوا نمایید. اگر حکم قطعی سرقت صادر شد علیه دوست خود شکایت کلاهبرداری مطرح کنید.

  2. بهادر گفت:

    با عرض سلام بنده با یک اقایی که فامیل ماست شریک شدم و قراردادی نوشتیم و حال ایشان ۴۰ ملیون بنده را پس نمیدهد و همه چیز را انکار میکند و میگوید قرارداد را من امضا نکردم و انگار امضای الکی کرده است اما در زیر قرار داد ۳ شاهد ازجمله دایی خودشان امضا کرده و شاهد میباشند ایا شهادت شهود ثابت میکند که ایشان امضا کرده؟

    • وکیل امور قراردادها گفت:

      با سلام؛
      با شهادت شهود مذکور در قرارداد می توانید انتساب امضاء به طرف را اثبات کنید هرچند که امضای خود را انکار نماید و کارشناس خط نیز این انکار را تایید کند.

  3. آمانج گفت:

    با سلام
    بنده یک حساب مشترک با یکی از دوستانم باز کردم . حال دوستم خودش بدون اطلاع من چک داده وامضا من را هم جعل کرده ومن اصلن ازاین موضوع اطلاعی نداشتم تا از بانک به من زنگ زدن و گفتن چک برگشتی داری . حال من نمیدونم باید چه کار کنم ممنون میشم اگه راهنمای کنید

  4. علی گفت:

    با سلام خدمت شما.
    بنده سال ۹۱ برای پیمانکار یک شرکت ساختمانی کار میکردم و یک روز برای تسویه حساب مصالح دو فقره چک داده یکی به مبلغ ۱ میلیون تومان و دیگری ۴۵۰هزار تومان.و برحسب اتفاق چک ۴۵۰هزارتومانی را فراموش کردم امضا کنم و گیرنده هم متوجه نشده و در زمان سررسید چک متوجه شده که بی امضا بوده.بنابراین به پیمانکار مراجعه کرده و چک را تحویل داده و مبلغ ان را دریافت کرده است.(چک هارو من صادر کردم و قرار شده بود که پیمانکار ان را پاس کند).من هم با توجه به فشار کاری و مرور زمان فراموش کردم چکم را از پیمانکار بگیرم.تا اینکه حدود دو سال پیش شخصی با بنده تماس گرفته و گفت که شما چکی دارید به مبلغ ۴۵۰ هزارتومان(همان چکی که بی امضا بوده)من به ایشان گفتم که چکم بی امضا بوده و ایشانرا ترساندم و به همین خاطر چک را به پیمانکار برگردانده بود.من هم به دادگاه مراجعه کرده و گفتم یک فقره چک با این مشخصات گم کردم و میخواهم مسدود کنم که با نامه دادگاه انرا مسدود کردم.و به پیمانکار زنگ زدم و گفتم چرا چک منو امضا کردی گفت که بچه هایم حواسشان نبوده الکی امضا کردن و خانمم هم نمیدانسته و ان را به شخص دیگری داده است.(پیمانکار از اقوام نزدیک بنده است و پدرم نمیخواستن کار به جای باریک بکشد بنابراین بیخیال شکایت شدم).تا اینکه یک ماه پیش دوباره چک را به دادگاه برده و از من شکایت کرده که به ایشان بدهکار بودم و عمدا چک را مسدود کردم.بنده هم به نزد پیمانکار رفتم و حساب و کتاب خودم را با ایشان تسویه کردم و ایشان قبول کرد که شکایت خود را پس بگیرن.(چون ترسیدم اگه تسویه حساب نکنم ایشان چک بدون امضای مرا پاره خواهند کرد.هرچند که شکایت خود را پس گرفته اند.چون من میخواستم که اصل چکم را از ایشان هر جور شده بگیرم و بعدا به عنوان جعل امضا شکایت کنم.)حال چکم را گرفتم و مردد هستم که ایا قانونا میتوان به جرم جعل امضا از ایشان شکایت کنم؟با توجه به اینکه طرفی که چک را به اسم ایشان صادر کردم میگه حاضرم شهادت بدم که چک بی امضا بوده و من اصل چک را به پیمانکار داده و مبلغ انرا دریافت کرده ام.و من هم مطمئن هستم که چکم از همان روز دست پیمانکار بوده و به علت اعتمادی که به ایشان داشتم انتظار چنین کاری را از ایشان نداشتم.حال مردد هستم که میتوان شکایت کنم یا نه و اگر شکایت کنم به جایی میرسم یا نه؟؟؟خواهش میکنم کمکم کنید.
    اگر جایی از حرفام اشکال داره بگین تا واضحتر توضیح بدم.
    با تشکر فراوان

    • وکیل امور قراردادها گفت:

      با سلام؛
      ارزش شکایت نداره.

      • علی گفت:

        ممنون از جوابتون جناب صالحی.فقط میخوام بدونم که ایا میتوانم شکایت کنم یا نه؟؟؟و اگه بخوام شکایت کنم با چه عنوانی باید شکایت کنم>خیانت در امانت یا جعل امضا؟؟؟؟ممنون میشم اگه جواب قطعی خودتون رو بگین.
        این موضوع برای من خیلی ارزش داره که شکایت کنم.

        • وکیل امور قراردادها گفت:

          سلام
          این که خودتان وجه چک را داده اید و چک را گرفته اید به نوعی مصالحه است و حتی اقرار ضمنی بر عدم جعلیت چک. اصرار نداشته باشید. نمیگم ۱۰۰ درصد شکایت جعل رد میشه ولی با شرایط حاضر توصیه نمیشه. و الامر الیکم…

      • علی گفت:

        اقای صالحی خیلی ممنون میشم که جواب روشنی به بنده بدید.بی صبرانه منتظر جواب حضرتعالی هستم.شما فرض کنید که من مصمم هستم اگه بشه شکایت کنم و خیلی برام مهمه.حتی اگه مبلغ چک هزارتومن میبود.

        • وکیل امور قراردادها گفت:

          سلام
          شکایت کیفری شمشیر دو لبه است اگر بگیره خوبه ولی اگر نگیره خطر شکایت افترا و نشر اکاذیب است. شما خودتان وجه چک را پرداخت کرده اید و این نکته منفی پرونده شما است.

  5. محمد گفت:

    با سلام- اینجانب به خاطر طلبی یک چک (از آقای رسولی) دریافت کردم .ازامضا کننده ی پشت چک(رسولی) و نه صاحب چک شکایت حقوقی نمودم. به مرحله کارشناسی امضا رسیده. امضا و اسم و فامیل پشت چک متعلق به آقای رسولی میباشد و دو نفر شاهد هم شهادت داده
    اند . حال کارشناس در صورتی که امضا اصلی رسولی با امضایی که در این چک زده تفاوت داشته باشد ولی دست خط او عینا همان دست خط می باشد چه رایی صادر خواهد کرد ؟ چه عوامل و مدارک دیگری در این مورد می تواند به بنده کمک کند ؟ با تشکر

    • وکیل امور قراردادها گفت:

      با سلام؛
      شهادت شهود موجب اثبات شرعی انتساب امضاء به رسولی می گردد ولو این که کارشناس نظر به عدم تطابق امضاء پشت چک با امضائات قبلی رسولی بدهد. چون شهادت بالاتر از کارشناسی است. مضافاً دست خط هم کاشف از این است که امضاء متعلق به رسولی است هرچند که امضای همیشگی اش را نزده باشد.

  6. علی گفت:

    با سلام
    اینجانب حدود ۵ سال پیش یک فقره چک از شخصی (که از دوستان نزدیک بنده بود) گرفتم بابت طلبم که چک به حساب جاری خانوم (همسر) ایشان تعلق داشت بنده پارسال پس از مراجعات مکرر و پس از متواری شدن این شخص بابت بدهی های متعدد چک را برگشت زده و اقدام کردم ولی در جلسه دادگاه این خانوم منکر امضاء چک شد و ادعا نموده که همسر ایشان بدون اطلاع ایشان چک را امضاء و خرج کرده و قاضی قرار کارشناسی صادر کرده لطفا بنده را جهت دفاع مناسب راهنمایی کنید

    • وکیل امور قراردادها گفت:

      با سلام؛
      صاحب حساب چک باید حکم کیفری قطعی جعل و خیانت در امانت در دادگاه حقوقی ارائه دهد و صرف انکار امضاء کفایت نمی کند. مقاله را خوب بخوانید و دفاع کنید.

  7. علی گفت:

    با سلام مجدد اگر دارنده چک الان بعد از شکایت بنده و گذشت این مدت میتواند شکایت کیفری کند با توجه به اینکه همسر ایشان متواری میباشد و احتمال رای گرفتن ایشان در دادگاه کیفری هست در صورت بروز این اتفاق نظر جنابعالی چگونه است
    در ضمن از راهنمایی جنابعالی کمال تشکر را دارم

  8. سعید گفت:

    سلام حدود پنج سال پیش دسته چکم به سرقت رفت و آن را مسدود کردم تا اینکه از بانک باهام تماس گرفتند و فردی که یک برگ چک کشیده بود را دستگیر کردند .تا اینکه بعد از مدتی از بانک باهام تماس گرفتن که شما چک برگشتی داری و شخصی امضای بنده را جعل کرده و‌چکی را بنام دیگری کشیده حالا من هرچقدر به اون فرد میگم بیا تکلیف چک سرقتی منو مشخص کن میگه پول چک و بع من بده تا چکتو بهت بدم .درصورتی که من بابت این چکها قرانی بدهکار نیستم و امضای من جعل شده شمارا به خدا به من بگویید چکار کنم

  9. مسعود گفت:

    عالی بود, موفق و پیروز باشی

  10. فاطمه گفت:

    سلام شریک مابا ارایه چک وامضاجعل ازبانک وام گرفته بعدامتوجه شدیم حالابانک علیه مم مدیرعامل وشرکت شکایت کرده بنظرشماقاضی چه حکمی میده؟؟؟

  11. ابوالفضل گفت:

    باعرض سلام
    پسرخاله بنده یک فقره از چک بندرو بدون اطلاع به من به مبلغه ۵میلیون تومان صادر کرده باامضا جعلی وبا دست خطه خودش نوشته وامضا کرده لطفا راهنمایم کنید

  12. اوا گفت:

    سلام ببخشید اگر یک صاحب چک چکی را امضاء کند و کس دیگری مبلغ را بنویسد و چک دست طلبکار باشد و صاحب چک این ادعا را داشته باشد که چک سفید امضا است در این صورت طلبکار باید وصول طلبش را از چه کسی بخواهد صاحب چک یا کسی که مبلغ را نوشته؟؟
    ممنون

  13. شهاب گفت:

    سلام. حقیر بابت طلب ۳۰ میلیونی که از بابک داشته ام یک فقره چک آقای علی که در وجه محمد صادر شده بوده را دریافت نمودم و پس از ارایه به بانک به دلیل دستور قضایی و عدم تطبیق امضا «به نظر کارمند بانک در حدود ۲۰درصد مغایرت امضا دارد» چک را برگشت زدم و الان حدود یک سال است که از این جریان میگذرد و صاحب حساب هیچ اقدامی نکرده نه وجه چک را پرداخت مینماید و نه پیگیر دستور قضایی که گرفته بوده شده .حال با توجه به توضیحات ذکر شده شما استاد بزرگوار چه اقدامی را پیشنهاد مینمایید. اگه لطف کنین راهنمایی کنین ممنون میشم

  14. اوا گفت:

    سلام
    ببخشید اگه شخصی ۱۱ فقره چکش را به صورت سفید امضا به مبلغ ۲ میلیون بفروشد و شخصی که چک را خریده مبلغ را بنویسد حال برای صاحب چک این تعهد وجود دارد که چک را پاس کند ؟؟ و جرمی برای او مبنی بر اینکه چک را فروخته دادگاه در نظر میگیرد؟؟
    ممنون

  15. najme گفت:

    باسلام
    پدراینجانب سال قبل دسته چکشون را مفقود کردن و اعلان مفقودی هم کردیم ونامه دادگاه را به بانک تحویل دادیم حال دوفقره برگ چک برگشت خورده که امضای اون هم مطابق باامضای پدر اینجانب نبوده وماهم از دارنده چک شکایت تحصیل مال نامشروع و سواستفاده ازاسناد تجاری کردیم تابه جاعل اصلی برسیم چون امکان این رادادیم که خود خانم جاعل امضا نبوده وبعدا اعاده حیثیت کنه.میخواستم ببینم اگه جعل امضاشکایت میکردیم بهترنبود؟اگه خانم اقرار نکنن به اینکه چک را از کی گرفتن میتونیم ازخود ایشون به عنوان جاعل شکایت کنیم؟

    • وکیل امور قراردادها گفت:

      با سلام؛
      به هر حال طرح شکایت جعل ضروری است والا بدون اثبات جعل جرم تحصیل مال نامشروع هم منتفی است. یعنی پایه اصلی شکایت شما جعل است. شاید اتهام خانم استفاده از سند مجعول باشه یا معاونت در جعل در صورت آگاهی از جعل.

  16. ياس گفت:

    در ازای مبلغی به عنوان قرض تصمیم دارم از طرف مقابلم چند فقره چک دریافت کنم به چه مواردی باید توجه کنم؟
    ممنون از توجه تون

  17. ناشناس گفت:

    سلام بسیار ممنون از اینکه برای مخاطبینتون وقت میگذارید. خواهر من میخواست ازدواج کنه با توجه به اینکه میخواستن با همسرشون به خارج از کشور برن به جای جهیزیه پدر من یه چک به مبلغ بیست میلیون تومان در وجه اسم و فامیل خواهرم بابت خرید جهزیه به خواهرم داد و حواله کرد رو هم خط نزدیم وسر عقد هدیه به خواهرم داد ولی بعد از چند روز از ازدواج با توجه به مشکلات پیش اومده قصد جدایی داره و این چک رو هم خانواده همسرش گرفتن و به ما پس نمیدن . سوالم اینه که آیا با توجه به اینکه خواهر پشت چک رو امضا نکرده آیا خانواده داماد میتونن چک رو ببرند بانک و برگشت بزنند و وجهش رو طلب کنن؟ . ضمنا ما رفتیم دادگاه و چک رو اعلام مفقودی کردیم . تاریخ چک هم برای پنج ماه دیگه است. مجددا از راهنمایی هاتون سپاسگزارم.

  18. مسعود گفت:

    ممنون از مقاله مفیدتون

    پاینده باشید

  19. صالحی گفت:

    سلام جناب صالحی

    من در دادگاه حقوقی به خواسته مطالبه وجه چک طرح دعوی کردم چنانچه جنابعالی فرمودید اگر صادر کننده چک(صاحب حساب) بتواند سرقت, جعل , کلاهبرداری را در دادگاه کیفری ثابت نماید و به استناد حکم کیفری چک خالی از وجه شناخته بشه,

    با توجه به اینکه دعوی من رد میشه و صادرکننده چک هم مسولیتی نداره,
    من طلبم را باید از کی وصول کنم
    من برای وصول طلبم باید به محکوم علیه کیفری رجوع کنم؟
    تحت چه عنوان حقوقی؟
    شکایت من از محکوم علیه کیفری میشه یا حقوقی؟

    از وقتی که برای پاسخ میگذارید سپاسگذارم

  20. علی گفت:

    با سلام و تشکر
    من در شرایطی وخیم ۲۰ میلیون بدهی داشتم و پیگیر گرفتن وام بودم که یکی از دوستان گفتن نیازی به گرفتن وام نیست با دادن یک فقره چک به مبلغ ۲۰ میلیون به من، من به شما پول رو میدم و نیازی به وام نیست و از اونجایی که من بهش اعتماد داشتم چک رو نوشتم ولی نه با امضای اصلی و قرار شد همون شب پول رو به من بده تا اینکه بعد ازگذشت ۱۰ روز چک من برگشت خورد و متوجه شدم ایشون چک من رو خرج کرده و شرایطم از قبل هم بدتر شد چون حسابم خراب شد و وام هم نمیتونم بگیرم به نظر شما میتونم در دادگاه ادعای دعوی کنم و اگر میتونم با چه عنوانی و یا اینکه آیا اصلا احتمال موفقیت هست یا نه…
    ممنونم

  21. محمد گفت:

    با سلام واحترام؛
    اگر چک در وجه دو نفر حقیقی نوشته شده باشد وحواله کرد هم خط نخورده باشد و یک نفر از آن دو پشت چک را امضا نکند آیا چک قابلیت نقد شدن را دارد و یا اینکه حتما هردو باید امضا نمایند.
    با تشکر از شما

    • وکیل امور قراردادها گفت:

      با سلام؛
      باید هر دو نفر امضاء نمایند. در واقع هر چند یک شریک می تواند حق خود را به تنهایی واگذار نماید ولکن هر دو نفر مالکیت مشاعی بر عین اصل چک دارند یعنی بانک نمی تواند نصف وجه چک را به یک شریک پرداخت نماید. فلذا بانک قبول نمی نماید.

  22. بهنام گفت:

    باسلام .اقای صالحی اگه جواب بدید کلی کمکم کردین . صاحبخانه بنده مبلغ ۹ میلیون تومان بابت رهن بنده دروجه حامل داده که از تاریخش سه چهارروز گذشته و میگه پول ندارم منم برگشت زدم امروز ولی همه میگن کاش نمیزدی چون خیلی دیر میرسی به پولت .لطفا راهنماییم کنید

    • وکیل امور قراردادها گفت:

      با سلام
      چک وسیله پرداخت است و به معنی تبدیل تعهد نیست یعنی همچنان میتوانید تحویل را منوط به دریافت ودیعه کنید. البته نباید از منزل استیفاء ببرید.

  23. رضا گفت:

    باعرض سلام و خسته نباشید. ۵سال پیش پدرم چون خودش چک نداشته چکی سفید امضا از من گرفته و به دلیل بدهی که حدود ۱۵ تومان بوده به همان مبلغ به شخصی داده و پس از اینکه دسته چک خودش را از بانک گرفته چکی از خودش را به آن فرد داده تا چک من را بگیرد اما شخص چک پدرم را گرفته و چک من را هم نداده از آن سال هر ماه پدرم را تهدید میکرده که ماهیانه مبلغی را به حسابش بریزد وگرنه چک پسرت را به اجرا میزارم و پدرم هم از ترس اینکه از من شکایت نکند تا الان جمعا مبلغ ۲۳ تومان را که رسیدهایش موجود است به حسابش واریز می کرده است و الان آن شخص چک من را به اجرا گذاشته است و در دادگاه به دروغ گفته که برای چک من مبلغی بصورت دستی به من داده و چک پدرم برای طلب دیگری است و الان روی هر دو چک مدعی می باشد. لطفا من را راهنمایی کنید آیا ما می توانیم پس از اینکه پول چک رو دادیم و پروندمون بسته شد ازش شکایت کنیم یانه؟ متشکرم از شما

  24. سجاد گفت:

    سلام.من یک چک دارم از سال ۸۹ که به دلیل عدم موجودی پاس نمیشد.امروز ک ب بانک مراجعه کردم موجودی کافی بود اما امضا مطابقت نداشت و من برگشت زدم.حال من میتوانم علاوه بر شکایت مدعی خسارت،تادیه و هزینه دادرسی بشم؟؟ باسپاس.

  25. علی گفت:

    با سلام
    ۱۵ سال پیش خانه ام را فروختم و پولش را به شخصی دادم و بابت آن چکی به بنده داد ،بعد از چند سال که درخواست پول را کردم در کمال ناباوری منکر گردید ،بنده نیز چک ها را برگشت زده و توقیف اموال و سپس صادر کننده چک را در دادگاه محکوم کردم و ملک نامبرده به مزایده رسید تا بتوانم پولم را پس بگیرم،در آن زمان ایشان منکر گردید که پولی از بنده گرفته است، بنده نیز به بانک مراجعه کردم و پرینت شماره ایران چک هایی که به حساب ایشان واریز شده بود را گرفتم و جالب اینکه تمام ایران چک های واریزی با شماره ایران چک هایی که در قولنامه ی فروش ملکم فروخته بودم و از خریدار در همان زمان گرفته بودم یکی بود و ادعای ایشان مبنی بر اینکه پولی از من نگرفته بود رد شد،سوال بنده این است که ایشان بعد از ۱۲ سال مجددا شکایتی مبنی بر اینکه چک ها سرقتی بوده و امضا متعلق به ایشان نبوده مطرح نموده است ،ایا بنده باید چکار کنم،خسته شدم از اینکه هر سال در شعب مختلف دادگاه اقدام به شکایتی جدید می کند و همین ادعا را میکند و همه ی دادگاه ها هم تشکیل پرونده میدهد و مرا احضار می کند ،هر چند در نهایت حکم به نفع بنده صادر می شود و از آنجایی که آدرس مرا نمی داند ،احضاریه های دادگاه های مختلف را گویا در روزنامه رسمی هم آگهی کرده است و جدیدا از دوستان هم شنیده ام برای بنده حکم جلب گرفته است تا به دادگاه مراجعه کنم ،لطفا مرا راهنمایی کنید؟

  26. سینا گفت:

    سلام به همه دوستان من ۱۶ سال دارم و کارت ملی ام رو هم گرفتم آیا من میتونم چک بانکی را نقد کنم

    • وکیل امور قراردادها گفت:

      سلام
      شما چون ۱۸ سال تمام نشده اید باید حکم رشد را از دادگاه بگیرید. البته فی الواقع رشید هستید ولی تایید دادگاه هم لازم است. برای بانک ها ۱۸ سال ملاک است.

  27. احسان گفت:

    سلام من کارمند بانک هستم دو فقره چک با امضای جعلی پاس کردم چک دو امضا داشت که یکی از لحاظ عرف بانکداری مطابقت دارد ولی دیگری خیر.چهار نفر از همکارانم نیز چکهای دیگر از این حساب با این امضاها پاس کردند .چک سرقتی بوده وصاحب حساب از کارمندان بانک شکایت کرده.در ضمن در پرونده صاحب حساب ذکر کرده چک با یک امضا قابل پرداخت است.اگر امکان دارد من را راهنمایی کنید.با تشکر

    • وکیل امور قراردادها گفت:

      با سلام؛
      اگر در امضاء حدود عرف بانکداری نبوده است دست کم مسئولیت حقوقی دارید. البته در اصل مشتری باید از بانک هم شکایت کند چون رابطه قراردادی با بانک دارد.

  28. احسان گفت:

    با سلام مجدد متشکرم بابت راهنماییتان.سارق دسته چک بازداشت شده است.آیا منظور شما از مسئولیت حقوقی این است که شاکی می تواند پول از دست رفته خود را از کارمند بگیرد؟

    • وکیل امور قراردادها گفت:

      سلام؛
      بله از کارمند یا بانک حسب شرایط قرارداد افتتاح حساب. البته اگر خود سارق پول را مسترد نماید خسارت به میزان اصل پول منتفی است. در واقع سارق مسئولیت مدنی و غیر قراردادی دارد و بانک مسئولیت قراردادی. اما این که کارمند مسئولیت قراردادی دارد یا مدنی باید موضوع بررسی بیشتر شود.

  29. محمد گفت:

    سلام بر آقای صالحی عزیز.بسیار مقاله مفیدی بود.سپاسگزارم
    سوال:
    فردی از دسته چک متعلق به پدر خویش،چکی را با امضاء مشابه پدرصادر و به ثالث تحویل می نمایدولیکن چک بدلیل کسر موجودی و عدم تطابق امضابرگشت می خورد.دارنده چک علیه پسر اقدام به شکایت جعل نموده که بدلیل اعلام پدر(صاحب حساب)مبنی براینکه کلیه چکهای متعلق به حساب مذکور، با اجازه پدر و با امضای پسرصادر گردیده ومسئولیت ناشی از آنها مورد پذیرش پدر میباشد، حکم برائت پسرصادرمیگردد.حال؛ ۱-آیامیتوان وجه چک را درقالب ماده ۱۹ ق.صدورچک،از دادگاه حقوقی مطالبه کرد؟(درواقع باتوجه به ادعای پدر،میتوان پسر راوکیل پدردر صدورچک دانست؟) ۲-درصورت منفی بودن جواب به سوال فوق الذکر،پیشنهادجنابعالی درخصوص مطالبه وجه مذکورچیست؟

    • وکیل امور قراردادها گفت:

      با سلام؛
      طرح دعوا علیه پدر و پسر و استناد به ماده ۱۹ بلامانع است لکن باید در کنار خواسته مطالبه وجه چک، خواسته ی اثبات نمایندگی و وکالت پسر از پدر را هم در دادخواست درج نمود.

  30. کیوان گفت:

    با عرض سلام و پوزش بابت اینکه مصدع اوقات شما میشوم ، از محضر حضرتعالی سوالی دارم ؛ قرارداد پیش خرید آپارتمانی را انجام دادم . چکهای مربوطه را صادر کردم ، پس از امضای طرفین نسخه خود را تحویل گرفته و مشاور املاک را ترک نمودم تا کنون ۶ چک را پاس نموده ام . در قرارداد پیش خرید ذکر شد که چکها تحویل فروشنده که سازنده ملک است گردید . منتها سازنده ملک پس از چند ماه ادعا میکند که ۴ فقره از چکها را تحویل نگرفته ، مشاور املاک هم ادعا میکند که آن چهار فقره را تحویل سازنده داده . در پشت قرارداد بایگانی شده در مشاور املاک امضای تحویل همه چکها بجز آن چهار فقره از سازنده گرفته شده . موعد آن چهار فقره هنوز نرسیده . سازنده به عنوان ذینفع چک (در چکها ذکر نام سازنده به عنوان گیرنده چک وشماره قرارداد، شده است)از مسدود کردن چکها خودداری میکند و نگران مسولیتهای پس از آن است . مشاور املاک هم از مسولیت شانه خالی میکند . تکلیف اینجانب چیست ؟ اگر اینجانب چکها را مسدود کنم ، در آینده چه عواقبی برای اینکار من قابل پیشبینی است ؟ همچون برگشت خوردن چک توسط شخص ثالث و مشکلاتی که به طبع آن پیش می آید . توصیه حضرتعالی در این زمینه برای بنده بسیار با ارزش میباشد

  31. آرزو عدالت گفت:

    سلام وقت بخیر
    بنده در اسفند ماه سال گذشته بابت بخشی از بستانکاری خودم از طرف حسابم چکی رو دریافت کردم که به گفته ایشان چک متعلق به پدر و با رضایت ایشان بوده. اما بعد از مدتی و در تاریخ سررسید چک متوجه شدم که چک توسط خود ایشان امضا شده و پدرشان ادعا می کنند که دسته چک مفقود شده و به بانک اعلام مفقودی کردند و هیچ چکی به دخترشان جهت پرداخت به من ندادند. بنده در تاریخ سررسید چک رو به حساب خواباندم اما به دلیل مغایرت امضا چک وصول نشد. من چکار می تونم انجام بدم تا پولم رو نقد کنم؟ ممنون میشم اگر راهنماییم کنید.

  32. امیر گفت:

    باسلام اینجانب چکم به مبلغ ۵۰/۰۰۰/۰۰۰ریال بدلیل اختلاف باشخصی وازطرف همان شخص برگشت خورد ومحکوم شدم وآن رانیز پرداخت کردم دوباره مدعی شده از همون چک ضرروزیان میگیرم آیا دوباره میتونه بعدازوصول ،شکایت کنه

    • وکیل امور قراردادها گفت:

      با سلام
      خسارت عدم پرداخت چک، صرفا خسارت تاخیر تادیه تورم بانک مرکزی است و در رویه قضایی ایران مد نیست که مازاد آن نیز خسارت تعیین کنند مثل این که شخصی ادعا کند بخاطر برگشت خوردن چک از سود فلان پروژه یا مزایده بازموندم و خسارت آن را میخام.

  33. علی گفت:

    با سلام و خسته نباشید
    بنده از سال ۹۲ تا ۹۵ با شخصی بصورت شراکتی خرید و فروش ماشین داشتیم چون مغازه برا پدر ایشون بود و من تا ظهر سر کار بودم خرید و فروش ها رو شریکم انجام میداد و من مبالغ ماشین رو دستی یا واریز به حساب میدادم و ایشون هم مبالغی به حساب من واریز میکرد و هیچ گونه قراردادی بین ما نبود ۹ تا چک از پدرش گرفت و بابت الباقی طلب به من داد تاریخ اخرین چک یک سال پیش بوده و تو این یک سال کمتر از ده درصد از بدهی رو داده من چک ها رو برگشت زدم و حالا ادعا میکنه که وجه چک ها رو از ۹۲ واریز کرده و یا واریز مبالغ بابت ربا هست فقط یک برگ دست نوشته دارم که ایشون توش به خرید و فروش ماشین با من از سال ۹۲ اشاره کرده و تمام چک ها رو با سریال و مبلغ نوشته که بابت بدهی به من داده و امضا و انگشت زده .
    به نظر شما حالا من از صاحب چک شکایت کنم (پدرش ) یا شریکم ؟ اگه ادعا هایی رو که مکنه تو دادگاه مطرح کنه دست نوشته من ملاک و معتبر خواهد بود ؟ ممنون

    • وکیل امور قراردادها گفت:

      با سلام
      از هر دو شکایت کنید. اون نوشته سندی میتونه باشه برای اثبات شراکت و این که وجوه دریافتی شما بابت سایر امور مالی بوده است. مضافا وجوه دریافتی قبل از سررسید چک و یا خصوصا قبل از تاریخ صدور واقعی چک نمی تواند اصولا برای تسویه چک تلقی گردد.

  34. حسین گفت:

    سلام . بابت باقیمانده ثمن معامله یک فقره چک بدون تاریخ به بایع تحویل دادم و در مبایعه نامه ذکر شد که بعد از وصول چک مدیر نمایشگاه متعهد است سند مبیع را بنام مشتری انتقال نماید . طی چندین مرحله مبلغ چک را به بایع پرداخت نمودم و سند خودرو بنام اینجانب زده شد . ولیکن چک نزد بایع ماند . مدتی بعد جهت عیب خودرو اظهارنامه فسخ برای بایع ارسال نمودم روزی که اظهارنامه به وی ابلاغ گردید فردای همان روز چک را تاریخ میزند و برگشت میزند . البته مدعی ۲۸ تومن شد و ناچارا در قبال دادن ۲۰ میلیون از وی رضایت گرفتم و پرونده مختومه شد در رضایت نامه ذکر گردید که قرار شد چک مسترد گردد ولیکن اکنون دو سال است که چک را مسترد نمیکند و شرط مسترد کردن چک را اعلام رضایت دادن بنده نسبت به پرونده های فی مابین میکند . ایا جرم خیانت در امانت مرتکب شده است ؟؟ با توجه به رسیدی که صراحتا در ان قید شده که مقرر شد چک مسترد گردد ؟؟؟

    • وکیل امور قراردادها گفت:

      با سلام؛
      اگر واقعاً استرداد چک بلاقید و شرط است، ابتدا اظهارنامه استرداد چک امانی ارسال نمایید و چنانچه مثلاً ظرف ۱۰ روز مسترد نکرد، شکایت قابل طرح است.

  35. مهدی زارع گفت:

    سلام
    بنده سه فقره چک دست کسی دارم،که قرار شد پس از تکمیل قرارداد فی مابین به بانک مراجعه نماید.اما قرارداد نصفه نیمه ماند،و ایشان حاضر به استرداد چکها نیست.چه کنمـ تا چکها پاس نشوند؟آیا میتوانم موجودی ام را صفر کنم؟در زمان اخڌ چکها ایشان در رسید امضا نمودند که در ازای تکمیل قرارداد.

  36. صاذق گفت:

    باسلام،بنده برای اجاره خانه قبل از آماده شدن به صاحبخانه پول دادم ،یعنی به حساب ایشان واریز کردم و قرار بود دوماه بعد خانه را تحویل دهد و بابت واریز پول قرار بود قرارداد بنویسیم و چک بدهد اما زیر قرار زد و بعد از پنج ماه اعلام کرد که ورشکسته شده و پولی ندارد که بدهد،البته بابت این موضوع شاهد دارم.
    تقاضا دارم راهنمایی بفرمائید.

  37. fateh گفت:

    سلام بنده ۴تومان چک کشیدم احساس میکنم امضامو اشتباه زدم وچک رو هم فروختن ایا چه بلای سر چک میاد ممنونم راهنمایم کنید

رفتن به نوارابزار